Grupa Wyszehradzka

Grupa Wyszehradzka

Mianem Grupy Wyszehradzkiej określamy zrzeszenie czterech państw Europy Środkowej, mające charakter nieformalny. Do Grupy należą obecnie: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.

Początków porozumienia należy szukać u schyłku ubiegłego stulecia, kiedy to w 1991 roku trzy kraje, Polska, Węgry i Czechosłowacja podpisały porozumienie, tworząc słynny Trójkąt Wyszehradzki.

Nazwa powstała dnia 15 lutego 1991 roku w miejscowości Wyszehrad, na terenie węgierskiego zamku, gdzie obradowali przedstawiciele czterech państw członkowskich. Byli nimi ówcześni prezydenci Lech Wałęsa, Vaclav Havel oraz premier Węgier, Josef Antall. Na spotkaniu ustalone zostały również cele działania Trójkąta. Nadrzędnym miało być pogłębianie współpracy między krajami członkowskimi, zakładające pomoc przy spełnianiu wymogów przystąpienia do NATO oraz Unii Europejskiej. Podobna polityka zagraniczna poszczególnych państw sprawiała, że metody ich realizacji były w wielu przypadkach zbieżne.

Wpłynęło to pozytywnie na wprowadzenie w życie postanowień oraz poprawę kontaktów pomiędzy Polską i naszymi południowymi sąsiadami. Istotnym punktem obrad w Wyszehradzie było również dążenie do wspierania się na arenie międzynarodowej oraz wzajemne konsultowanie wszelkich poczynań. Miało to na celu zahamowanie dalszych podziałów po rozpadzie bloku komunistycznego oraz dążenie do integracji europejskiej i sojuszu z państwami atlantyckimi. Przedstawiciele krajów członkowskich kładli nacisk na budowanie ustroju demokracji parlamentarnej, skupienie się na niwelowaniu pozostałości poprzedniego ustroju oraz poszanowanie praw człowieka.

Kolejne spotkanie Trójkąta odbyło się w październiku 1991 roku, na co wpłynął rozpad Związku Radzieckiego oraz konflikty na terenie Jugosławii. Obrady poświęcone zostały zapewnieniu sobie wzajemnie bezpieczeństwa. Nieco ponad pół roku później doszło do kolejnego spotkania, które odbyło się w czeskiej Pradze. Poza reprezentantami krajów zrzeszonych zostali na nie zaproszeni również przedstawiciele Komisji Europejskiej.

Gdy dnia 1 stycznia 1993 roku Czechosłowacja rozpadła się na Czechy i Słowację, w skład grupy wchodziły już cztery kraje, co wiązało się w koniecznością zmiany nazwy porozumienia. Niestety, Czechy i Słowacja wielokrotnie odmawiały współpracy w ramach porozumienia. Grupę Wyszehradzką reaktywowano dopiero w maju 1999 roku. Na spotkaniu ustalono częstotliwość kolejnych spotkań. W kolejnym roku powołano Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki, będący obecnie jedyna instytucją Grupy. Jego siedziba mieści się w Bratysławie. Celem działania organu jest wsparcie finansowe inicjatyw, podejmowanych w ramach porozumienia. Środki finansowe pochodzą ze składek państw członkowskich. Fundusz wspiera różnorodne działania, między innymi związane z turystyką, kulturą, wymianą młodzieży, przeprowadzaniem badań naukowych czy współpracą przygraniczną. Ze zgromadzonych środków można więc finansować badania i inne projekty, ale także działalność uniwersytetów, szkół i innych ośrodków edukacyjnych oraz kulturalnych.