Traktat o Unii Europejskiej

Traktat o Unii Europejskiej - TUE

Traktatem o Unii Europejskiej nazywamy główny akt prawa wspólnotowego, stanowiący ważny element dorobku Unii. Został on podpisany w 1992 roku w Maastricht. Postanowienia zaczęły jednak obowiązywać nieco później, ponieważ dopiero pod koniec 1993 roku. Przepisy Traktatu z Maastricht zostały nieco zmienione poprzez podpisanie kolejnych umów, w tym Traktatu Amsterdamskiego, Nicejskiego oraz Traktatu Lizbońskiego.

Bez wątpienia jednak TUE można nazwać elementem pierwotnego prawa Unii.

Składał się z sześciu tytułów oraz preambuły.

Najważniejszymi postanowieniami traktatu było ustalenie wspólnoty europejskiej, składającej się z trzech filarów. Pierwszy z nich zakładał współpracę w ramach gospodarki. Istotą tego filaru stało się stworzenie wspólnego rynku, prowadzenie wspólnej polityki rolnej oraz walutowej. W ramach tego filaru zakładano również rozwój poszczególnych regionów państw członkowskich. Drugim filarem stała się unia polityczna, czyli wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Zakładano, że Unia będzie występowała na arenie międzynarodowej jako jeden podmiot, przemawiając w imieniu całej zbiorowości, czyli wszystkich państw członkowskich. Trzecim filarem była unia sądownicza i policyjna, czyli współpraca w zakresie wymiaru sprawiedliwości oraz służb porządkowych.

Unia zobligowała się do rozwiązywania takich problemów jak przestępczość zorganizowana i imigracja oraz do zmniejszenia zagrożenia atakami terrorystycznymi. W ramach tego filaru kładziono także nacisk na zapobieganie patologiom społecznym. Każdy kraj, który przystępował do Unii musiał zaakceptować postanowienia wszystkich trzech filarów. Wszystkie one wyznaczały kierunki działań UE, a wprowadzenie w życie postanowień Traktatu miało pozwolić na ich realizację. W myśl dokumentu miał bowiem powstać obszar bez wewnętrznych granic, ułatwiający swobodny przepływ osób i towarów.

Z kolei utworzenie Unii Gospodarczej i Walutowej miało przyczynić się do zwiększenia społecznej i gospodarczej spójności. Kolejnym etapem w realizacji tego celu miało stać się wprowadzenie do obiegu nowej, europejskiej waluty. Działanie to zapanowano na początek 1999 roku. W ramach współpracy politycznej postanowiono potwierdzić tożsamość Unii jako jednego podmiotu na arenie międzynarodowej. Działanie takie, pozwalające na wzmocnienie idei integracji, pomagało również w chronieniu interesów wszystkich obywateli państw członkowskich.

Idąc tym tropem, zauważono potrzebę stworzenia nowoczesnego, zintegrowanego europejskiego społeczeństwa. Jednym z postanowień Traktatu o Unii Europejskiej było wiec ustanowienie obywatelstwa europejskiego, współistniejącego z narodowym. Nacisk kładziono również na ochronę interesów obywateli, w tym ich praw oraz na zwiększenie bezpieczeństwa, co poskutkowało, wspomnianą wcześniej, unią policyjną oraz współpracą w zakresie wymiaru sprawiedliwości. Omawiając cele i postanowienia Traktatu można odnieść wrażenie, że był on umową, łączącą w sobie integrację zarówno na poziomie międzynarodowym oraz w znaczeniu szerszym: ponad podziałami narodowymi.

W myśl tej zasady filar pierwszy opiera się o współpracę na zasadach ponadnarodowych, zaś dwa pozostałe obejmują działania międzynarodowe. Warto wspomnieć także o tym, że Traktat z Maastricht zmieniał nieco nazwy wcześniejszych organów wspólnotowych, przekształcając je w istniejące do dnia dzisiejszego instytucje Unii Europejskiej. Rada Ministrów przekształciła się w Radę Unii Europejskiej, a Komisja Wspólnot Europejskich stała się Komisją Europejską. Rada Europejska oraz Parlament Europejski zachowały swoje nazwy i kompetencje. Dodatkowo, powołano również dwa organy doradcze, o charakterze opiniodawczym. Są to Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny oraz Komitet Regionów.